Üretim Faaliyetlerinde Yeni Dönem:
Kurumlar Vergisinde 12,5 Puan İndirim
1. YASAL ÇERÇEVE VE GETİRİLEN DEĞİŞİKLİK
7582 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle, 5520 sayılı KVK'nın 32. maddesinin sekizinci fıkrası yeniden düzenlenmiştir. Önceki düzenlemede yalnızca 1 puan olan üretim faaliyeti indirimi, 12,5 puana çıkarılmış ve kapsam zirai üretim faaliyetini de içerecek şekilde genişletilmiştir. Tebliğ (Seri No: 26), bu değişikliğin uygulama usul ve esaslarını 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nde yapılan değişikliklerle ortaya koymaktadır.
Değişikliğin kapsamına giren kurumlar ve kazançlar şunlardır:
- Sanayi sicil belgesini haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumlar — münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlar,
- Zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumlar — münhasıran bu üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlar.
2. YARARLANMA ŞARTLARI
3. İNDİRİMİN HESAPLANMASI
Sanayi sicil belgesini haiz mükelleflerin üretim faaliyetinin yanı sıra başka faaliyetlerinden de kazancı bulunması hâlinde, 12,5 puan indirim uygulanacak matrah; fiilen yapılan üretimden elde edilen kazancın ticari bilanço kârına oranlanması suretiyle tespit edilir.
4. UYGULAMALI HESAPLAMA ÖRNEKLERİ
Örnek 1 — Tek Kalemli Üretim (Buzdolabı Üreticisi)
Buzdolabı üreten ve sanayi sicil belgesini haiz (F) A.Ş.'nin 2027 yılı verileri şöyledir:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Ticari bilanço kârı | 2.000.000 TL |
| Üretim faaliyetinden elde edilen kazanç | 1.400.000 TL |
| Diğer kazançlar (indirim kapsamı dışı) | 600.000 TL |
| KKEG | 500.000 TL |
| Geçmiş yıl zararları | 1.200.000 TL |
| Matrah | 1.300.000 TL |
| Matrah Dilimi | Tutar | Oran |
|---|---|---|
| Üretim kazancına isabet eden kısım | 910.000 TL | %12,5 (25−12,5) |
| Kalan matrah | 390.000 TL | %25 (genel) |
| Toplam matrah | 1.300.000 TL | — |
Dolayısıyla (F) A.Ş., 1.300.000 TL matrahın 910.000 TL'lik kısmına %12,5, kalan 390.000 TL'lik kısmına ise genel oranı (%25) uygulayacaktır.
Örnek 2 — Birden Fazla Üretim Faaliyeti ve Zarar Mahsubu (Zirai Üretim)
Zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden (G) A.Ş., 2027 yılında ürettiği tarımsal makinelerin satışından 3.800.000 TL kazanç elde etmiş; ürettiği sağlık ürünlerinin satışı 1.200.000 TL, diğer üretim faaliyetleri ise 1.800.000 TL zararla sonuçlanmıştır.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Ticari bilanço kârı | 2.000.000 TL |
| Tarımsal makine satışından kazanç | 3.800.000 TL |
| Sağlık ürünleri satışından zarar | (1.200.000) TL |
| Diğer üretim faaliyetinden zarar | (1.800.000) TL |
| Diğer kazançlar (indirim kapsamı dışı) | 1.200.000 TL |
| KKEG | 1.000.000 TL |
| Geçmiş yıl zararları | 2.000.000 TL |
| Matrah | 1.000.000 TL |
(G) A.Ş., 1.000.000 TL matrahın 400.000 TL'lik kısmına %12,5, kalan 600.000 TL'lik kısmına ise genel oranı uygulayacaktır. Üretim faaliyetleri toplamda zararla sonuçlansaydı, ticari kâr veya safi kurum kazancı bulunsa dahi indirim uygulanamayacaktı.
5. İHRACAT VE ÜRETİM FAALİYETLERİNİN BİRLİKTE YAPILMASI
Üretici kurumlar ürünlerini hem yurt içinde hem yurt dışında satabilmektedir. KVK 32. maddenin yedinci (ihracat, 5 puan) ve sekizinci (üretim, 12,5 puan) fıkralarındaki indirimlerin aynı kazanca birlikte uygulanıp uygulanamayacağı kritik bir sorudur.
Sayısal Örnek — İç Piyasa + İhracat Birlikte
Isıtma sistemleri üreten ve sanayi sicil belgesini haiz (I) A.Ş.'nin 2027 yılı verileri şöyledir:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Ticari bilanço kârı | 3.000.000 TL |
| Yurt içi satıştan elde edilen kazanç | 900.000 TL |
| İhraç edilen ürünlerden elde edilen kazanç | 1.500.000 TL |
| Diğer kazançlar (indirim kapsamı dışı) | 600.000 TL |
| KKEG | 200.000 TL |
| Geçmiş yıl zararları | 1.200.000 TL |
| Matrah | 2.000.000 TL |
Üretim kazancının tamamı (yurt içi 900.000 + ihracat 1.500.000 = 2.400.000 TL) 12,5 puan indirime tabidir; ihracata isabet eden kısma ayrıca 5 puan (yani 17,5 puan) uygulanmaz.
(I) A.Ş., 2.000.000 TL matrahın 1.600.000 TL'lik kısmına %12,5, kalan 400.000 TL'lik kısmına ise genel oranı uygulayacaktır.
6. DİĞER İNDİRİMLERLE SIRALAMA (HALKA ARZ)
KVK 32/9 uyarınca, yedinci ve sekizinci fıkralardaki indirimli oranlar, maddedeki diğer indirimler uygulandıktan sonraki kurumlar vergisi oranı üzerine uygulanır. Bu, özellikle halka arz indirimi (2 puan, KVK 32/6) ile birlikte önem taşır.
Sayısal Örnek — Halka Arz + Üretim
2025'te payları Borsa İstanbul'da ilk defa işlem görmek üzere %30 oranında halka arz edilen ve sanayi sicil belgesini haiz (N) A.Ş., inşaat makinesi üretmektedir. 2027 verileri: ticari bilanço kârı 2.000.000 TL, inşaat makinesi satışından kazanç 1.400.000 TL, matrah 500.000 TL.
| Matrah Dilimi | Tutar | Oran |
|---|---|---|
| Üretim kazancına isabet eden kısım (halka arz + üretim) | 350.000 TL | %10,5 (23−12,5) |
| Kalan matrah (yalnız halka arz) | 150.000 TL | %23 (25−2) |
| Toplam matrah | 500.000 TL | — |
(N) A.Ş. 2025-2029 dönemlerinde matrahın tamamına önce 2 puan halka arz indirimi (%23) uygular; üretime isabet eden 350.000 TL'ye ise bunun üzerine 12,5 puan daha inerek %10,5 uygulanır.
7. YÜRÜRLÜK VE İLK UYGULAMA DÖNEMİ
| Dönem / Durum | Uygulanacak İndirim |
|---|---|
| 2026 hesap dönemi | 1 puan (eski indirim devam eder) |
| 2027 ve izleyen hesap dönemleri | 12,5 puan |
| Özel hesap dönemine tabi kurumlar | 2027 takvim yılında başlayan özel hesap döneminden itibaren 12,5 puan |
8. FASON İMALAT VE ÖZELLİKLİ HUSUSLAR
8.1. Fason İmalat
Üretim faaliyetinin belirli safhalarında dışarıdan fason hizmet satın alınarak üretilen ürünlerden elde edilen kazançlar da indirimden yararlanabilir. Bunun için: fason imalatın sanayi sicil belgesi veya faaliyet ruhsatında yazılı üretim kapsamında yaptırılması, imalatın fason imalattan çok işletmenin kendi imalatından oluşması, istisnadan yararlanılacak kazancın fiili kapasite kullanımıyla sınırlı olması, iş riskinin ve organizasyonun üstlenilmesi ve ham/yardımcı maddelerin temin edilmesi gerekir.
8.2. Yazılım ve Bilişim
Sanayi sicil belgesini haiz olan ve münhasıran bu belge kapsamında yazılım, bilişim ve benzeri hususlarda gerçekleştirilen üretim faaliyeti sonucu elde edilen kazançlara da 12,5 puan indirim uygulanabilir.
8.3. Asgari Kurumlar Vergisi
Tebliğ ile yurt içi asgari kurumlar vergisi hesabında kurum kazancından düşülecek istisna ve indirimler listesi güncellenmiştir. Üretim faaliyeti indirimi bu çerçevede değerlendirilir; asgari kurumlar vergisi uygulamasında da göz önünde bulundurulmalıdır.
9. KANUN–TEBLİĞ UYUMU ÜZERİNE BİR NOT
İşbu sirküler 26 No.lu Tebliğ'e uygun olarak hazırlanmışsa da, uygulamada dikkate alınması gereken bir yorum farkına işaret etmekte fayda görülmektedir.
10. SONUÇ VE ÖNERİLER
Üretici ve İmalatçı Kurumlar İçin Kritik Notlar
- Belge şartını sağlayın: İmalatçılar için sanayi sicil belgesi, zirai üreticiler için üretici belgesi (çiftçi kayıt / gıda işletmesi kayıt / işletme onay) indirimin ön koşuludur. Belgesiz mükellef indirimden yararlanamaz.
- Üretim kazancını ayrı izleyin: İndirim münhasıran üretim kazancına uygulandığından, üretim ve diğer faaliyetlere ait hasılat/maliyet/gider muhasebede ayrıştırılmalı; oranlama (üretim kazancı ÷ ticari bilanço kârı) doğru kurulmalıdır.
- Zararda indirim yok: Üretim faaliyeti toplamda zararlıysa, ticari kâr veya safi kurum kazancı bulunsa dahi 12,5 puan indirim uygulanmaz. Birden fazla üretim faaliyetinde kâr ve zararlar netleştirilerek dikkate alınır.
- Çifte indirim beklentisi oluşturmayın: İmalatçı-ihracatçıda üretim (12,5) ve ihracat (5) indirimleri toplanmaz; ihracata isabet eden kısma ayrıca 5 puan uygulanmaz. Toplam 17,5 puanlık bir indirim yoktur.
- Sıralamaya dikkat: Halka arz (2 puan) gibi başka indirim varsa önce o uygulanır, üretim indirimi kalan oran üzerine gelir (%23 → %10,5).
- 2026'da 1 puan, 2027'de 12,5 puan: Yeni oran 2027 hesap döneminden itibaren geçerlidir; 2026 beyanlarında 1 puanlık indirim devam eder. Özel hesap dönemli kurumlarda geçiş tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.
Not: İşbu sirkülerde uygulama esasları bakımından Tebliğ (Seri No: 26) esas alınmış; kanun–tebliğ uyumuna ilişkin değerlendirme ve örnekler tarafımızca hazırlanmıştır.
