Elektronik Tebligatta Yeni Dönem:
AYM İptali, Kanuni Yeniden Düzenleme ve 596 No.lu Tebliğ
1. SÜRECİN HUKUKİ SEYRİ
Elektronik tebligatın son bir yıldaki seyri, bir anayasaya aykırılık denetiminin mevzuatı nasıl yeniden şekillendirdiğinin örnek bir göstergesidir. Süreci üç aşamada okumak gerekir:
| Aşama | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. İptal | AYM E.2025/94 K.2026/11 (15.01.2026, RG 03.04.2026-33213) | VUK 107/A-3'ün bir bölümü iptal; 9 ay ertelemeli yürürlük |
| 2. Kanuni düzenleme | 7587 s. Kanun md. 9 (24.06.2026) | 107/A yeniden yazıldı; ilke ve esaslar kanuna taşındı |
| 3. Tebliğ | 596 No.lu VUK Genel Tebliği (RG 11.10.2026-33397) | Yeni uygulama esasları; 456 No.lu Tebliğ kaldırıldı |
2. ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARI
2.1. İptal Edilen Kural
İptal, VUK 107/A'nın üçüncü fıkrasının şu bölümüne ilişkindir: "...tebliğe elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirmeye ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılacakları ve elektronik tebliğe ilişkin diğer usul ve esasları belirlemeye...". Fıkradaki "...her türlü teknik altyapıyı kurmaya..." ibaresine yönelik başvuru ise, bakılan davada uygulanma imkânı bulunmadığından yetkisizlik nedeniyle reddedilmiştir (yani esastan iptal edilen o ibare değildir).
2.2. İptal Gerekçesi
Mahkeme, kuralı Anayasa'nın 13. ve 36. maddelerine aykırı bulmuştur. Gerekçenin özü, mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamanın kanunla yapılması zorunluluğudur; bu da Anayasa'nın 7. maddesindeki yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesi ışığında yorumlanır.
2.3. Ertelemeli Yürürlük ve Karşıoy
Mahkeme, iptalin doğuracağı hukuksal boşluğun kamu yararını ihlal edeceğini değerlendirerek, iptal hükmünün Resmî Gazete'de yayımından (03.04.2026) başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir (Anayasa md. 153/3; 6216 s. Kanun md. 66/3).
3. KANUNİ YENİDEN DÜZENLEME (7587 s. KANUN md. 9)
24.06.2026 tarihli 7587 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle VUK 107/A tümüyle yeniden yazılmıştır. Değişikliğin mantığı doğrudan AYM gerekçesini karşılamaktır: iptal kararında "kanunda yok" denilen hususlar artık kanun metninde sayılmaktadır.
3.1. Zorunlu Olanlar (Artık Kanunda Sayılı)
3.2. Zorunlu Olmayanlar / Muafiyet
Kanun, muafiyetleri de artık doğrudan saymaktadır: engellilik oranı %90 veya daha fazla olan malul ve engellilerin zorunluluğu bulunmamaktadır. Tebliğ (596) bu muafiyeti genişleterek 18 yaşını doldurmamış gerçek kişileri, tüzel kişilerde tüm kanuni temsilcileri %90+ engelli olanları ve ÖTV (II) grubunda ayrıca kamu idarelerini ve diplomatik temsilcilik/uluslararası kuruluşları da muaf tutmaktadır. %90+ engellilikte sağlık kurulu raporunun vergi dairesine ibrazı gerekir.
3.3. Sistemden Çıkış Halleri (Kanunda Sayılı)
| Durum | Çıkış Zamanı |
|---|---|
| Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler (diğer tüzel kişiler: tabi oldukları sicil) | Sicil kaydının silindiği tarih |
| Gerçek kişiler | Ölüm veya gaiplik kararı tarihi |
| Zorunlu kapsamdaki gerçek kişi (mükellefiyet sona ermiş) | Sona ermeyi izleyen 5. takvim yılı sonundan itibaren, talep ve başka zorunluluk yoksa |
| İsteğe bağlı dâhil olanlar | Talep tarihi (başka zorunluluk yoksa) |
| 65 yaşını doldurmuş kişiler | Talep tarihi |
3.4. Tebliğ Zamanı ve İdareye Kalan Yetki
Elektronik tebligat, tebliğin sisteme muhataba iletildiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (eski kuralla aynı). İdareye bırakılan yetki ise daraltılmıştır: Bakanlık yalnızca teknik altyapıyı kurma/kullanma ve maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasları belirleme konusunda yetkilidir. "Kimin zorunlu olacağını belirleme" yetkisi artık idarede değil, kanundadır.
4. 596 No.lu TEBLİĞ İLE UYGULAMA
596 No.lu VUK Genel Tebliği (RG 11.10.2026-33397), yeni 107/A'nın uygulamasını düzenler ve 456 No.lu Tebliği (2015) yürürlükten kaldırır. Sistem artık Dijital Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr) ve mobil uygulamalar üzerinden işler.
4.1. Başvuru Süreleri
| Durum | Süre |
|---|---|
| Tebliğ öncesi sisteme dâhil olmayan mevcut zorunlular (KV/GV/kollektif-komandit) | Tebliğin yayımını izleyen ayın sonuna kadar |
| Tebliğ sonrası mükellefiyet tesis ettirenler | İşe başlamayı takip eden 15 gün içinde |
| ÖTV (II) kayıt-tescile tabi malların ilk iktisabı | Kayıt/tescil işlemi tamamlanmadan önce |
4.2. Başvuru ve Erişim
Başvuru, Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda (e-posta/SMS doğrulamalı aktivasyon) veya ilgili vergi dairesine Talep Bildirimi (EK:1/EK:2) ile yapılır. Vergi dairesine başvuruda kapalı zarf içinde kullanıcı kodu ve şifre teslim edilir; teslim tutanağı imzalanır. Sisteme Dijital Vergi Dairesi ya da e-Devlet Kapısı üzerinden erişilir.
4.3. Diğer Esaslar
- Olay kayıtları: Zaman damgasıyla imzalanarak Başkanlıkça 30 yıl saklanır; delil kayıtları talep hâlinde ilgilisine ve yetkili mercilere sunulur.
- Bilgilendirme: Muhatap, cep telefonu/e-posta ile bilgilendirme talep edebilir; bu bilgilendirmenin yapılamaması tebliğ süresini ve geçerliliğini etkilemez.
- Tasfiye/iflas: Tasfiye ve iflas hâlindeki şirketlere sistem aracılığıyla tebligat yapılmaz; tasfiye memuru/iflas idaresi isteğe bağlı dâhil olabilir.
- Diğer tebligat usulleri saklı: Evrak, e-tebligat yanında VUK'taki diğer usullerle de (posta vb.) tebliğ edilebilir.
5. UYGULAMADA ÖZELLİKLİ VE TARTIŞMALI HUSUSLAR
5.1. "5. Günün Sonunda Tebliğ" Kuralı Hâlâ Tartışmalı
107/A'nın yeni metni, e-tebligatın "iletildiği tarihi izleyen beşinci günün sonunda" yapılmış sayılacağı kuralını korumaktadır. Bu "varsayımsal tebliğ" tarzı, mükellefin fiilen haberdar olmadığı hâlde dava açma süresini başlatabildiğinden, mahkemeye erişim hakkı bakımından eleştiriye açık bir alandır. Nitekim Tebligat Kanunu'nun paralel "beşinci günün sonunda" ibaresi de AYM önüne taşınmıştır (E.2025/137 K.2025/129). Bu kuralın geçerliliği, somut uyuşmazlıkta süre savunması kurulurken gözetilmelidir.
5.2. İptal — Yeni Düzenleme Arasındaki Dönem (Zaman Bakımından Uygulama)
5.3. ÖTV (II) Grubu — Yeni Yükümlü Kitlesi
Taşıt gibi kayıt ve tescile tabi ÖTV (II) mallarının ilk iktisabında adına tescil yapılanların zorunlu kapsama alınması, daha önce mükellefiyeti bulunmayan birçok gerçek kişiyi de ilk kez e-tebligat kapsamına sokmaktadır. Bu grup için kritik eşik, kayıt/tescil işleminden önce sisteme dâhil olma zorunluluğudur; aksi hâlde tescil süreci etkilenebilir.
5.4. Dava Açma Süresi Yönünden Kritik Not
6. SONUÇ VE ÖNERİLER
Mükellefler ve Meslek Mensupları İçin Kritik Notlar
- Mevcut kullanıcılar ek işlem yapmaz: 1/7/2026 öncesi sisteme dâhil olanlar, Geçici Madde 1 uyarınca mevcut şifreyle devam eder; yeniden başvuru gerekmez.
- Yeni zorunlular süreyi kaçırmasın: Tebliğ öncesi dâhil olmayan mevcut zorunlular için son tarih, tebliğin yayımını (11.10.2026) izleyen ayın sonudur. Yeni mükellefiyette işe başlamayı izleyen 15 gün esastır.
- ÖTV (II) alıcıları tescilden önce dâhil olsun: Taşıt vb. tescile tabi malların ilk iktisabında, kayıt/tescilden önce sisteme dâhil olma zorunluluğu atlanmamalıdır.
- Tebligat kutusunu 5 günde bir kontrol edin: Dava açma süresi 5. günün sonunda başlar; SMS/e-posta bilgilendirmesini mutlaka aktive edin. Hak düşürücü süre kaybı en sık buradan doğar.
- Muafiyet şartını belgeleyin: %90+ engellilik muafiyeti için sağlık kurulu raporunun vergi dairesine ibrazı gerekir.
- Derdest dosyalarda AYM kararını değerlendirin: İptale konu eski fıkraya dayanan geçmiş tebligatlarda, tebligatın tarihindeki hukuki duruma göre süre ve usul savunması kurulabilir. Her tür ve dönem ayrı dosyada ele alınır.
- Süre savunmasında "5. gün" kuralını irdeleyin: Fiilen haberdar olunmayan tebligatlarda, mahkemeye erişim hakkı ve ölçülülük çerçevesinde süre itirazı gündeme getirilebilir.
İçtihat (teyitli): Anayasa Mahkemesi E.2025/94 K.2026/11 (15.01.2026, RG 03.04.2026-33213) — VUK 107/A-3 kısmi iptal • AYM E.2018/144 K.2019/72 (19.09.2019) — 107/A (önceki itiraz) • AYM E.2025/137 K.2025/129 (17.06.2025) — Tebligat Kanunu 7/a "beşinci günün sonunda" ibaresi.
Not: Mevzuat künyeleri ve AYM kararı YargıMCP üzerinden birincil kaynaktan teyit edilmiştir. Değerlendirme, kapsam analizi ve uygulama önerileri tarafımıza aittir.